Cấu tạo thùng đông lạnh xe tải và các loại vật liệu phổ biến

1. Vai trò của thùng đông lạnh trong vận tải

Trong ngành vận chuyển hàng hóa nhiệt độ thấp, phần “thân” giữ lạnh của xe đóng một vai trò rất quan trọng. Với dòng xe tải chuyên dụng như thùng đông lạnh, phần thùng không chỉ là không gian chứa hàng mà còn chính là kho lạnh di động – giúp giữ nhiệt, chống thất thoát lạnh và đảm bảo chất lượng hàng hóa từ xuất phát đến điểm đích.
Thùng đông lạnh là nơi chứa – giữ và bảo quản hàng hóa với điều kiện nhiệt độ được kiểm soát. Trong bài viết này, chúng ta sẽ đi sâu vào cấu tạo thùng đông lạnh xe tải, các thành phần chính cấu thành, cùng với các loại vật liệu phổ biến sử dụng trong thùng

2. Tổng quan cấu tạo thùng đông lạnh xe tải

Một thùng đông lạnh xe tải (hay “thùng xe đông lạnh”) có thể được mô tả gồm các bộ phận chính sau: sàn thùng, vách và nóc thùng, cửa thùng, khung/chassis liên kết, và hệ thống làm lạnh – chứ không chỉ đơn giản là “vỏ thùng”.
Theo khảo sát từ nhiều nhà sản xuất và đơn vị đóng thùng, cấu tạo bao gồm:

Sàn thùng: Có kết cấu chịu lực, lớp cách nhiệt.
Vách – nóc thùng: Gồm lớp ngoài, khung chịu lực, lớp cách nhiệt và lớp trong.
Cửa thùng (sau, hông): Cửa được gia cố đặc biệt để giữ kín hơi lạnh.
Hệ thống làm lạnh & phụ kiện: Máy lạnh, đèn chiếu sáng, giá treo, rèm PVC, gioăng, bản lề…
Điểm mấu chốt là: vật liệu cách nhiệt và công nghệ làm panel quyết định khả năng giữ lạnh, độ bền và giá thành thùng.

3. Chi tiết từng bộ phận & vật liệu phổ biến

Dưới đây là phân tích chi tiết hơn về từng bộ phận và vật liệu thường dùng trong thùng xe đông lạnh:

3.1 Sàn thùng

Kết cấu sàn gồm đà ngang, đà dọc, bulong thép, bass chống xô… giúp chịu tải trọng lớn và ổn định khi xe di chuyển.
Lớp cách nhiệt thường là: mặt trên Inox, lớp giữa là Foam PU, mặt dưới Inox (chống sóng hoặc phẳng) – giúp cách nhiệt tốt và dễ vệ sinh
Vật liệu chịu lực: Inox, thép CT3, nhôm định hình, theo từng thiết kế tải trọng

3.2 Vách ngoài, vách trong và nóc thùng

Vách/cấu tạo bao quanh thùng được mô tả gồm 4 lớp:
1. Lớp ngoài cùng (vách ngoài) – thường tôn sơn tĩnh điện, composite hoặc nhôm/chống rỉ.
2. Lớp cốt chịu lực – khung xương bằng thép, inox hộp chịu lực
3. Lớp cách nhiệt – vật liệu chủ yếu: Foam PU, XPS, EPS
4. Lớp trong cùng (vách trong) – sử dụng inox, nhôm, composite để đảm bảo vệ sinh, chống ăn mòn.
Độ dày và vật liệu của lớp cách nhiệt có tác động lớn đến khả năng giữ lạnh. Ví dụ: lớp Foam PU độ dày 50-100 mm thường dùng cho thùng đông lạnh.

3.3 Cửa thùng

Cửa sau và cửa hông là hai loại phổ biến. Cấu tạo cửa cũng tương tự vách nhưng thường gia cố thêm để đóng kín khí lạnh.
Vật liệu: Composite + Foam PU + hộp kẽm/bass sắt gia cố. Bản lề kiểu container, gioăng cao su chống rò rỉ.

3.4 Hệ thống làm lạnh & phụ kiện

Máy lạnh (hay “máy lạnh thùng xe tải”) được lựa chọn dựa trên kích thước thùng, loại hàng hóa, nhiệt độ yêu cầu
Phụ kiện khác như đèn LED bên trong thùng, rèm PVC cửa, giá treo (nếu chở thịt/heo), sàn pallet, gioăng, bulông, thanh chống xô, v.v.

4. Các loại vật liệu cách nhiệt phổ biến và so sánh

Khi nói đến “vật liệu phổ biến” cho thùng đông lạnh, có vài loại nổi bật:

4.1 Foam PU (Polyurethane)

Được đánh giá là vật liệu cách nhiệt tốt nhất trong ngành thùng xe đông lạnh.
Hệ số dẫn nhiệt thấp (~0.018-0.020 W/mK) giúp cách nhiệt mạnh hơn XPS/EPS.
Tỷ trọng thường 38-48 kg/m³; độ dày lớp cách nhiệt có thể đạt 50-100 mm tùy thiết kế.
Nhược điểm: Chi phí cao hơn so với các loại foam khác.

4.2 Foam XPS (Extruded Polystyrene)

Khả năng cách nhiệt kém hơn PU (hệ số dẫn nhiệt khoảng 0.025-0.027 W/mK)
Tỷ trọng ~34-40 kg/m³, thường dùng trong kho lạnh hoặc các phần không yêu cầu cực lạnh.
Có thể dùng cho thùng tải nhưng không tối ưu bằng PU nếu cần nhiệt độ thấp sâu.

4.3 Foam EPS (Expanded Polystyrene)

Khả năng cách nhiệt thấp nhất trong nhóm (~0.028-0.039 W/mK)
Tỷ trọng thấp 12-30 kg/m³ → độ bền và ổn định kém hơn.
Thường không dùng cho thùng đông lạnh đòi hỏi nhiệt độ rất thấp, nhưng có thể dùng cho vách phụ hoặc hàng nhẹ.

4.4 Vật liệu vỏ ngoài/ vỏ trong – Composite, nhôm, inox, tôn sơn tĩnh điện

Composite: thường là tấm da composite (sợi thủy tinh + nhựa resin) phủ trắng, dùng cho vách ngoài hoặc trong để chống ăn mòn, chống nước
Nhôm/ inox: dùng cho mặt trong hoặc sàn để dễ vệ sinh, kháng rỉ, chịu tải tốt. Ví dụ inox mặt sàn thường sử dụng để chống rỉ, thuận tiện vệ sinh.
Tôn sơn tĩnh điện: dùng cho lớp vỏ ngoài, chi phí thấp hơn nhưng độ bền và khả năng cách nhiệt không tốt bằng composite.

5. Những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng thùng và lựa chọn vật liệu

Độ dày và loại foam cách nhiệt: Như đã nói, foam PU dày và tỷ trọng cao cho khả năng giữ lạnh tốt.
Công nghệ sản xuất panel: Việc làm panel (vách cách nhiệt) tốt, không rò rỉ, không tạo cầu nhiệt rất quan trọng.
Khung và liên kết chịu lực: Khi xe vận hành, thùng phải chịu lực rung, tải lớn – nếu khung không chắc, sàn không tốt thì thùng dễ biến dạng, cách nhiệt giảm.
Vật liệu lớp trong và ngoài: Vỏ ngoài đẹp, chống rỉ; vỏ trong dễ vệ sinh – ảnh hưởng đến tuổi thọ và chi phí vận hành.
Cửa và gioăng – độ kín: Cửa thùng nếu không kín sẽ thất thoát lạnh lớn, gây máy lạnh làm việc quá tải → tốn nhiên liệu
Kích thước, tải trọng và máy lạnh phù hợp: Thùng càng lớn, điều kiện giữ lạnh càng khó – phải chọn vật liệu và máy lạnh phù hợp.
Chi phí và mục đích sử dụng: Nếu bạn chỉ vận chuyển hàng mát (chứ không cực lạnh), có thể sử dụng vật liệu thấp hơn để tiết kiệm chi phí – nhưng nếu hàng đông lạnh sâu như kem, thịt đông – nên chọn vật liệu tốt hơn.
Thùng đông lạnh cũ: Khi mua “thùng đông lạnh cũ”, việc kiểm tra vật liệu vẫn rất quan trọng – lớp foam, lớp panel, độ kín cửa, hệ thống lạnh có còn tốt không.